استایل شخصی نوجوان
چگونه به نوجوانان کمک کنیم استایل شخصی خودشان را پیدا کنند؟
نوجوانی فقط دوره تغییر سلیقه نیست؛ دوره شکل گرفتن و بازتعریف هویت هم هست. نوجوانها در این سالها از طریق شبکههای اجتماعی مجازی موسیقی، کتابها، علایق، دوستیها و تجربههای مختلف، کمکم بیشتر با خودشان آشنا میشوند. لباس هم میتواند بخشی از این تجربه باشد. انتخاب لباس برای نوجوان فقط پاسخ به سؤال «چه بپوشم؟» نیست؛ گاهی به سؤال عمیقتری مربوط میشود: من کی هستم و دوست دارم دیگران من را چطور ببینند؟
برای والدین، این مرحله گاهی گیجکننده است. ممکن است استایل انتخابی نوجوان ناگهانی، متفاوت یا حتی کاملاً دور از سلیقه خانواده به نظر برسد. اما تغییر سلیقه و امتحان کردن سبکهای مختلف، در بسیاری از موارد میتواند بخشی طبیعی از تجربه استقلال، خودبیانگری و شناخت خود در دوره نوجوانی باشد.
در این راهنما میخواهیم ببینیم چطور میتوان بدون کنترلگری یا رها کردن کامل، به نوجوان کمک کرد استایل شخصی خودش را پیدا کند؛ سبکی که با ترجیحات و شخصیت او هماهنگ باشد و در عین حال برای زندگی روزمرهاش راحت و قابل استفاده باشد.
چرا پیدا کردن استایل شخصی برای نوجوان مهم است؟
استایل فقط لباس پوشیدن نیست. برای بسیاری از نوجوانها، انتخاب لباس یکی از حوزههایی است که دوست دارند در آن استقلال بیشتری داشته باشند. نوجوان در این سالها کمکم درباره اینکه چه چیزهایی را دوست دارد، چگونه میخواهد دیده شود و چه انتخابهایی متعلق به خودش است، تجربه میکند. وقتی نوجوان فرصت انتخاب پیدا میکند، در کنار شناخت سلیقه پوششی خودش، میتواند مهارتهایی مثل این موارد را هم تجربه کند:
- تصمیمگیری
- شناخت ترجیحات شخصی
- اعتماد به انتخاب خود
- تجربه استقلال
- خودبیانگری
به همین دلیل، پیدا کردن استایل شخصی میتواند یکی از فضاهایی باشد که نوجوان در آن خودش را امتحان میکند و درباره ترجیحات و هویت خود تصمیم میگیرد. البته قرار نیست نوجوان با انتخاب لباس، یکباره به شناخت کاملی از هویت خود برسد. هویت در طول زمان و تحت تأثیر عوامل مختلفی مثل خانواده، دوستان، فرهنگ و تجربههای فردی شکل میگیرد و تغییر میکند.
از «درست لباس پوشیدن» به «خودت را شناختن» حرکت کنید
اولین قدم، تغییر نگاه است. بهجای این سؤال که «چه لباسهایی برای نوجوان من مناسباند؟» گاهی بهتر است به این سؤال نزدیک شویم: فرزندم با چه لباسهایی احساس میکند بیشتر خودش است؟ این تغییر کوچک میتواند مسیر گفتوگو را عوض کند. ممکن است نوجوانی به هودیهای راحت علاقه داشته باشد، دیگری رنگهای جسورانه را دوست داشته باشد و نوجوان دیگری استایل ساده و مینیمال را ترجیح دهد. هدف این نیست که نوجوان را شبیه دیگران لباس بپوشانیم یا حتی یک «استایل کامل» برایش پیدا کنیم؛ هدف این است که فرصت داشته باشد ترجیحات خودش را بشناسد و آنها را امتحان کند.
به نوجوان فرصت آزمون و خطا بدهید
استایل شخصی معمولاً یکباره پیدا نمیشود؛ با تجربه شکل میگیرد. ممکن است نوجوان مدتی به یک رنگ یا مدل خاص علاقهمند شود و چند ماه بعد نظرش کاملاً تغییر کند. ممکن است امروز لباسهای خیلی گشاد دوست داشته باشد و مدتی بعد سراغ لباسهای سادهتر برود. این تغییرها لزوماً نشانه سردرگمی نیستند؛ گاهی بخشی از فرایند کشف سلیقه شخصیاند.
ترکیب رنگها، امتحان کردن مدلهای مختلف لباس، لایهبندی پوشش یا استفاده از اکسسوریهای ساده، همگی میتوانند فرصتهایی برای این تجربه باشند. استایل بیشتر شبیه یک مسیر است تا یک انتخاب نهایی.
چه لباسهایی میتوانند به نوجوان در پیدا کردن استایل شخصی کمک کنند؟ قرار نیست برای همه نوجوانها یک نسخه یکسان بپیچیم. بعضی نوجوانها با لباسهای راحت و اسپرت مثل هودی، شلوارهای آزاد و کتانی احساس بهتری دارند؛ بعضیها استایل ساده و مینیمال را ترجیح میدهند و بعضی دیگر به لباسهای کلاسیکتر یا ترکیب لباسهای ترند با آیتمهای ساده علاقه دارند. حتی اکسسوریهایی مثل کیف، کلاه، شال یا زیورآلات ساده هم میتوانند به نوجوان فرصت دهند بدون تغییر کامل کمد لباسش، سبکهای مختلف را امتحان کند. مهم این است که هیچکدام از این سبکها «استایل درست نوجوان» نیستند. نوجوان باید بتواند از میان گزینههای مختلف، به مرور بفهمد چه چیزی با سلیقه، راحتی، سبک زندگی و تصویری که از خودش دارد هماهنگتر است.
به جای نقد، گفتوگو کنید
اگر انتخاب لباس نوجوان برایتان عجیب است، لازم نیست بلافاصله آن را اصلاح کنید. گاهی یک سؤال ساده بیشتر از یک جمله انتقادی به نوجوان کمک میکند:
- این سبک چه چیزی را درباره سلیقهات نشان میدهد؟
- در این لباس چه احساسی داری؟
- چه چیزی در این رنگ یا مدل را دوست داری؟
- اگر قرار باشد یک چیزش را تغییر بدهی، چه چیزی را تغییر میدهی؟
هدف این سؤالها این نیست که نوجوان را مجبور کنیم برای هر انتخابش توضیح روانشناختی بدهد. فقط میخواهیم فضایی ایجاد کنیم که بتواند درباره انتخابهایش فکر کند و حرف بزند. از طرف دیگر، گفتوگوی بدون قضاوت کمک میکند موضوع لباس به میدان دائمی کشمکش میان والد و نوجوان تبدیل نشود.
نقش رنگ را دستکم نگیرید
رنگها برای افراد مختلف میتوانند جذابیت و معنای متفاوتی داشته باشند و بخشی از سلیقه و شیوه خودبیانگری آنها باشند. ممکن است یک نوجوان بیشتر سراغ رنگهای خنثی برود و نوجوان دیگری رنگهای روشن و پررنگ را دوست داشته باشد. لازم نیست والدین برای فرزندشان یک پالت رنگی تعیین کنند یا تصور کنند که یک رنگ مشخص، الزاماً نشاندهنده ویژگی خاصی در شخصیت اوست. بهتر است به نوجوان فرصت بدهیم رنگهایی را که دوست دارد امتحان کند و به مرور بفهمد در چه رنگها و ترکیبهایی احساس راحتی بیشتری دارد.
ترندها و مد روز را نفی نکنید، اما مرکز توجه هم قرار ندهید
بسیاری از نوجوانها از مد و ترندهای روز الهام میگیرند. این موضوع به خودی خود نگرانکننده نیست. نوجوان در کنار خانواده، از دوستان، فضای اجتماعی، رسانهها و فرهنگ اطرافش هم تأثیر میگیرد و همین تعاملها بخشی از تجربه اجتماعی او هستند. تفاوت مهمی وجود دارد بین الهام گرفتن از یک ترند و احساس اجبار برای شبیه شدن به دیگران. به جای اینکه هر بار بگوییم «این فقط مد است و زود از بین میرود»، میتوانیم کمک کنیم نوجوان از خودش بپرسد:
من واقعاً این مدل را دوست دارم یا فقط چون دیگران میپوشند، میخواهم شبیه آنها باشم؟ البته پاسخ این سؤال هم همیشه سیاه و سفید نیست. ممکن است نوجوان هم از یک ترند خوشش بیاید و هم دوست داشته باشد با آن شبیه گروه دوستانش باشد. میل به تعلق داشتن، بخش طبیعی زندگی اجتماعی نوجوان است.
راحتی و هویت باید کنار هم باشند
استایل خوب فقط زیبا به نظر رسیدن نیست؛ باید برای زندگی واقعی نوجوان هم قابل استفاده باشد. در انتخاب لباس نوجوان، مواردی مثل راحتی حرکت، جنس و کیفیت پارچه، تناسب لباس با فعالیتهای روزمره و امکان ترکیب آن با لباسهای دیگر اهمیت دارند. گاهی یک لباس از نظر والدین بسیار زیباست، اما نوجوان در آن احساس راحتی نمیکند. در چنین شرایطی، زیبایی ظاهری بهتنهایی نمیتواند انتخاب خوبی باشد. لباسی که نوجوان بتواند در آن راحت باشد و خودش را احساس کند، احتمال بیشتری دارد که واقعاً بخشی از سبک شخصی او شود.
اجازه بدهید لباس بخشی از زبان خودبیانگری باشد
برای بسیاری از نوجوانها، لباس فقط یک پوشش ساده نیست. ظاهر میتواند یکی از راههایی باشد که فرد از طریق آن سلیقه، علایق یا تصویری را که از خودش دارد به دیگران نشان میدهد. گاهی یک نوجوان با انتخاب لباس میخواهد بگوید:
من مستقلام. من خلاقم. من این سبک را دوست دارم. من شبیه بقیه نیستم. من غمگین و یا آشفته هستم. من خوشحال هستم.
البته نباید هر انتخاب لباس را به یک پیام روانشناختی عمیق تبدیل کنیم. گاهی نوجوان فقط یک لباس را دوست دارد چون به نظرش زیباست یا در آن راحت است. همین سادگی هم کاملاً قابل قبول است.
والدین چطور کمک کنند بدون کنترلگری؟
کمک کردن به نوجوان برای پیدا کردن استایل شخصی به معنی این نیست که والدین هیچ مرزی نداشته باشند. نوجوان همچنان به راهنمایی و همراهی والدین نیاز دارد؛ فقط بهتر است میان مرزگذاری و کنترل افراطی تفاوت بگذاریم.
مرز داشته باشید، نه کنترل افراطی
میتوان درباره مواردی مثل مناسب بودن لباس برای یک موقعیت خاص، قوانین مدرسه، شرایط آبوهوایی، راحتی، ایمنی یا بودجه خانواده مرزهایی مشخص داشت، بدون اینکه تمام انتخاب لباس نوجوان را در اختیار گرفت.
انتخاب محدود اما واقعی بدهید
اگر انتخاب کاملاً آزاد برایتان دشوار است، میتوانید چند گزینه مناسب را در اختیار نوجوان بگذارید و اجازه دهید خودش از میان آنها انتخاب کند. مثلاً بهجای اینکه بگویید: این لباس را بپوش میتوانید بگویید: برای مهمانی این سه گزینه را داریم؛ خودت کدام را بیشتر دوست داری؟ در این حالت، مرز همچنان وجود دارد، اما انتخاب هم واقعی است.
سلیقه خودتان را تحمیل نکنید
آنچه شما زیبا میدانید، لزوماً زبان سلیقه فرزندتان نیست. ممکن است شما لباسهای مرتب و کلاسیک را دوست داشته باشید، در حالی که نوجوانتان عاشق هودی، کتانی و لباسهای راحت باشد. تفاوت سلیقه بهخودیخود نشانه مشکل نیست.
بیشتر همراه باشید تا داور
نوجوانها در مسیر شناخت خود، بیشتر از اینکه به یک داور نیاز داشته باشند، به یک همراه امن نیاز دارند. لازم نیست با تمام انتخابهایشان موافق باشید. مهم این است که نوجوان احساس کند میتواند درباره سلیقه و انتخابهایش با شما حرف بزند، بدون اینکه هر گفتوگو به تمسخر، مقایسه یا سرزنش ختم شود.
نشانههایی که نوجوان دارد به استایل خودش نزدیک میشود
استایل شخصی یک نقطه پایان مشخص ندارد، اما ممکن است به مرور ببینید:
- انتخابهایش منسجمتر شدهاند.
- میتواند درباره دلیل بعضی از انتخابهایش صحبت کند.
- فقط برای شبیه شدن به دیگران لباس انتخاب نمیکند.
- میداند چه لباسهایی برایش راحتتر و کاربردیتر هستند.
- در انتخابهایش احساس استقلال بیشتری دارد.
- میتواند از میان ترندهای مختلف، چیزهایی را که واقعاً دوست دارد انتخاب کند و بقیه را کنار بگذارد.
این موارد را بهتر است نشانه رشد سلیقه و استقلال در انتخاب بدانیم، نه معیارهایی برای ارزیابی نوجوان.
آیا لباس میتواند به شکلگیری هویت کمک کند؟
نوجوانی یکی از دورههای مهم رشد هویت است و نوجوان در این سالها درباره اینکه چه کسی است، چه چیزهایی برایش مهماند و دوست دارد چگونه دیده شود، بیشتر فکر و تجربه میکند. هویت هم یک ویژگی ثابت و یکباره نیست؛ در طول زمان و در ارتباط با خانواده، دوستان، فرهنگ و تجربههای مختلف شکل میگیرد و تغییر میکند. لباس و ظاهر میتوانند یکی از حوزههایی باشند که نوجوان در آنها این تجربه را امتحان میکند. بنابراین بهتر است نگوییم «لباس هویت نوجوان را میسازد»، بلکه بگوییم لباس میتواند یکی از ابزارهای تجربه، نمایش و آزمودن بخشی از هویت در حال شکلگیری نوجوان باشد.
سوالات متداول
- از چه سنی نوجوانها به استایل شخصی علاقه نشان میدهند؟ زمان آن در افراد مختلف متفاوت است، اما با افزایش سن و پررنگتر شدن نیاز به استقلال، توجه به ظاهر و انتخاب شخصی لباس میتواند بیشتر شود. انتخاب لباس و ظاهر از جمله حوزههایی است که نوجوانها معمولاً در آن خواهان اختیار بیشتری هستند.
- اگر انتخاب لباس نوجوان با سلیقه والد متفاوت باشد، چه کنیم؟ اگر انتخاب نوجوان با قوانین و مرزهای مهم خانواده یا موقعیت موردنظر تعارضی ندارد، بهتر است فضای کافی برای تجربه و انتخاب وجود داشته باشد. تفاوت سلیقه بهتنهایی نشانه مشکل نیست.
- چطور به نوجوان کمک کنیم تحت تأثیر فشار همسالان انتخاب نکند؟ هدف این نیست که نوجوان را از تأثیر همسالان کاملاً جدا کنیم؛ چنین چیزی واقعبینانه نیست. بهتر است به او کمک کنیم سلیقه و ترجیحات خودش را بشناسد و بتواند میان «چیزی که دوست دارم» و «چیزی که برای پذیرفته شدن در گروه انجام میدهم» تفاوت بگذارد.
- آیا دنبال کردن مد برای نوجوان نگرانکننده است؟ نه لزوماً. علاقه به مد و ترندها میتواند بخشی از تجربه اجتماعی و خودبیانگری نوجوان باشد. نگرانی زمانی بیشتر مطرح میشود که ظاهر و تأیید دیگران به تنها معیار ارزشمندی نوجوان تبدیل شود یا فشار زیادی برای شبیه شدن به دیگران احساس کند.
نتیجهگیری
پیدا کردن استایل شخصی برای نوجوان فقط انتخاب لباس نیست؛ میتواند بخشی از فرایند شناخت سلیقه، تجربه استقلال و پیدا کردن شیوهای برای بیان خود باشد. نقش والد این نیست که هویت فرزندش را بسازد یا برای او یک استایل «درست» تعیین کند. نقش والد، فراهم کردن فضایی امن است که نوجوان بتواند در آن انتخاب کند، تجربه کند، اشتباه کند و دوباره انتخاب کند؛ در حالی که مرزها و حمایت لازم را هم در کنار خود دارد. گاهی یک هودی، یک رنگ موردعلاقه یا یک انتخاب کوچک، فقط یک لباس است؛ و گاهی هم میتواند شروع گفتن جملهای ساده باشد: این منم.
نظرات کاربران
Your experiences with this product